گزارش خبری: نقض حقوق پناه‌جویان دارای اختلالات روانی در بازداشتگاه‌های مهاجرتی کانادا

مقدمه

کانادا همواره به‌عنوان کشوری مهاجرپذیر و مدافع حقوق بشر شناخته می‌شود، اما در پس این تصویر، گزارش‌های متعدد حاکی از نقض جدی حقوق بشر در قبال پناه‌جویان دارای مشکلات روانی در بازداشتگاه‌های مهاجرتی این کشور می‌باشد. این بازداشتگاه‌ها که تحت مدیریت آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA) اداره می‌شوند، محل نگهداری هزاران مهاجر و پناه‌جو هستند که اغلب بدون ارتکاب جرم، تنها به دلایل اداری مهاجرتی زندانی می‌شوند. بازداشت مهاجرتی در کانادا مدت‌زمان مشخصی ندارد و افراد ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها بدون تاریخ آزادی معین در حبس بمانند. چنین بازداشت‌های طولانی‌مدت و نامحدودی به‌ویژه برای افراد دارای اختلالات روانی به‌شدت آسیب‌زاست و موجب وخامت وضعیت روانی آنان می‌شود.

به‌صورت کلی گزارش‌های مستند سازمان‌های بین‌المللی و کانادایی نشان می‌دهد که پناه‌جویان مبتلا به بیماری‌های روانی در بازداشتگاه‌های مهاجرتی با تبعیض و بدرفتاری مواجه شده‌اند. آنان بیشتر از سایرین در زندان‌های استانی نگهداری می‌شوند و احتمال قرار گرفتنشان در حبس انفرادی نیز بیشتر می‌باشد. برآیند این امر در طی سال‌های اخیر، تبلور مرگ‌های مشکوک و خودکشی‌های پناه‌جویان در بازداشت بوده که رسانه‌ها و نهادهای حقوق بشری را متوجه وخامت اوضاع کرده است. در همین راستا در این گزارش، به برخی از مهم‌ترین این وقایع و چالش‌های پیش‌روی نظام بازداشت مهاجرتی کانادا و واکنش‌ها به آن‌ها خواهیم پرداخت.

وقایع

• خودکشی لوسیا وگا خیمنز

یکی از موارد تکان‌دهنده، ماجرای لوسیا وگا خیمنز، زن ۴۲ساله پناه‌جوی مکزیکی است که در دسامبر ۲۰۱۳ در بازداشت مهاجرتی ونکوور دست به خودکشی زد. او که از ترس خشونت در مکزیک به کانادا پناه آورده بود، پس از بازداشت به دلیل نداشتن بلیت قطار در ایستگاه ونکوور، به بازداشتگاه فرودگاه منتقل شد. خیمنز به دوستان خود در زندان گفته بود که بیم آن دارد در صورت بازگشت به مکزیک توسط باندهای تبهکار کشته شود. گزارش‌های پزشکی و شهادت هم‌بندی‌هایش نشان می‌داد که وضعیت روحی او به‌سرعت رو به وخامت گذاشته بود و حتی یک پرستار در زندان «الوئت» توصیه کرده بود که وی تحت ارزیابی و مراقبت روانی قرار گیرد.  بااین‌حال، به دلیل سوءمدیریت و نقص ارتباطی بین زندان و مأموران مرزی، قرار ملاقات روان‌پزشکی او لغو شد و پیگیری دوباره‌ای صورت نگرفت. یکی از افسران CBSA در جریان تحقیقات مرگ خیمنز اعتراف کرد که آژانس از احتمال وجود مشکلات روانی در لوسیا مطلع بود، اما نه‌تنها وی را از کمک تخصصی محروم کرد، بلکه برای بازگرداندن سریع وی به مکزیک نیز شتاب داشت[1]. سرانجام لوسیا وگا خیمنز در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۳ در سلول بازداشتگاه فرودگاه ونکوور خود را در حمام حلق‌آویز کرد و چند روز بعد در بیمارستان درگذشت[2]. مرگ او ابتدا توسط مقامات اعلام نشد و این واقعه تنها با پیگیری جامعه مکزیکی‌های ونکوور رسانه‌ای گردید[3]. حادثه مزبور پرسش‌های جدی درباره بی‌توجهی CBSA به نشانه‌های بحران و اهمال در مراقبت‌های لازم را برانگیخت.

• مرگ عبدالرحمان حسن

مورد دردناک دیگر، سرگذشت عبدالرحمان حسن، پناه‌جوی ۳۹ساله اهل سومالی می‌باشد. حسن که از دهه ۱۹۹۰ در کانادا زندگی می‌کرد و به‌عنوان پناهنده پذیرفته شده بود[4]، به اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی مبتلا بود. پس از چند محکومیت کیفری جزئی، دولت کانادا دستور اخراج وی به سومالی را صادر کرد؛ کشوری که عملاً حسن هیچ آشنایی با آن نداشت و همچنان درگیر جنگ و ناامنی بود. وی از سال ۲۰۱۲ در بازداشت مهاجرتی به سر برد و به‌جای مرکز مهاجرتی، او را به زندان فوق امنیتی «سنترال ایست» در استان انتاریو منتقل کردند[5]. شرایط نگهداری حسن به‌شدت سخت و غیرانسانی توصیف شده است: او بخش بزرگی از سه سال حبس خود را در سلول انفرادی گذراند و در یک مورد ۹۵ روز پیاپی در حبس انفرادی بود. مأموران زندان بارها تأکید کرده بودند که زندان محل مناسبی برای فردی با وضعیت حسن نیست و او به درمان و حمایت تخصصی نیاز دارد، اما CBSA نسبت به این هشدارها بی‌توجه ماند. از سوی دیگر، اخراج حسن به سومالی عملاً غیرممکن بود، زیرا آن کشور به‌خاطر وضعیت امنیتی پذیرای مأموران کانادایی برای همراهی وی نبود. بدین ترتیب بازداشت عبدالرحمان حسن به شکل نامحدود ادامه یافت، بدون اینکه خودش بداند چه زمانی ممکن است آزاد شود یا به کجا فرستاده شود[6]. این وضعیت اضطراب و آشفتگی روانی وی را تشدید کرد. در ژوئن ۲۰۱۵، حسن که به دلیل حمله صرع از سلول انفرادی به بیمارستان منتقل شده بود، در بیمارستان پیتربورو تحت مراقبت و تحت نظارت دو افسر پلیس قرار داشت. شب ۱۱ ژوئن ۲۰۱۵ حال او به هم ریخت؛ به گزارش شاهدان، وی دچار نوعی آشفتگی حاد شد و رفتاری نامتعارف نشان داد. چهار پرستار و دو افسر پلیس برای مهار او وارد عمل شدند و در جریان این درگیری، حسن که با دستبند و پابند مهار شده بود با فشار به تخت نگه داشته شد و یک حوله بر روی دهانش قرار گرفت. لحظاتی بعد قلب او از کار افتاد و جان باخت. مرگ عبدالرحمان حسن، در سالگرد سومین سال بازداشتش، بار دیگر نگاه‌ها را متوجه نحوه برخورد با بیماران روانی در بازداشتگاه‌های مهاجرتی کرد. وکیل حسن در یکی از آخرین جلسات رسیدگی قبل از مرگ او تأکید کرده بود که موکلش دچار هذیان و توهم است و حتی روند دادرسی و مدارکی را که برای اخراج باید امضا کند درک نمی‌کند[7].

• نمونه‌های دیگر از مرگ یا آسیب افراد دارای اختلال روانی

متأسفانه این دو مورد، نمونه‌های استثنایی نیستند و حوادث مشابه دیگری نیز رخ داده است. در ژانویه ۲۰۲۲ برایان آرتور استون، مرد ۵۶ ساله‌ای که ساکن کبک و پدر یک کودک بود، پس از ۵۳ روز بازداشت در مرکز مهاجرتی لاوال مونترآل دست به خودکشی زد. گزارش‌ها نشان می‌دهد برایان از ابتلا به افسردگی رنج می‌برد و بارها به مقامات گفته بود در صورت اخراج و دوری از فرزندش، خودکشی خواهد کرد. چهار روز پیش از اقدام نهایی، او یک‌بار دیگر اقدام به خودکشی کرده بود اما بجای دریافت کمک روان‌شناختی،CBSA  وی را به سلول انفرادی منتقل نمود؛ اقدامی تنبیهی که در نهایت به مرگ او در روز ۲۸ ژانویه ۲۰۲2 انجامید. مورد اخیرتری نیز در دسامبر ۲۰۲۲ رخ داد که طی آن یک زن پناه‌جوی بازداشتی در مرکز مهاجرتی شهر سوری در استان بریتیش کلمبیا در روز کریسمس خودکشی کرد؛ CBSA هیچ اطلاعاتی درباره هویت و شرایط این فرد منتشر نکرده است. بنا بر گزارش دیده‌بان حقوق بشر، از سال ۲۰۰۰ تاکنون حداقل ۱۷ نفر حین بازداشت مهاجرتی در کانادا جان باخته‌اند که اکثر آن‌ها در زندان‌های استانی محبوس بودند. چنین آماری بیانگر یک الگوی نگران‌کننده است که حاکی از ماهیت بالقوه مرگبار بازداشت مهاجرتی در این کشور است[8].

شایان‌ذکر است که حتی در مواردی که بازداشت طولانی به مرگ منجر نشده، آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر زندانیان وارد آمده است. پراسپر نیونزیما از نجات‌یافتگان نسل‌کشی رواندا که به کانادا پناه آورده بود، یکی از این نمونه‌هاست. وی بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ نزدیک به پنج سال در بازداشت مهاجرتی بود. پس از حدود ۱۶ ماه حبس، نیونزیما دچار فروپاشی کامل روانی شد و به حالتی شبیه به اغما و بی واکنشی فرو رفت. گزارش حسابرسان مستقل نشان می‌دهد که وی پس از ۱۶ ماه بازداشت دچار فروپاشی ذهنی شد و سه سال پایانی حبس خود را در وضعیت تقریباً نباتی سپری کرد. در این مدت، وی قادر به تکلم یا مشارکت در جلسات رسیدگی بازداشت نبود و تنها خیره به دیوار می‌ماند. بااین‌حال، سیستم بازداشت مهاجرتی کانادا به‌جای آزادی یا درمان او، یک نماینده تعیین‌شده برای تصمیم‌گیری به‌جای وی منصوب کرد تا روند تمدید بازداشت به‌صورت اداری ادامه یابد. این نماینده که هرگز حتی با پراسپر صحبت نکرد، دو سال تمام در جلسات بازبینی بازداشت از جانب وی حرف می‌زد و تمدید حبس او را توجیه می‌کرد، بی‌آنکه خود پراسپر در جریان تصمیمات باشد. بدین ترتیب، پراسپر عملاً از حق تصمیم‌گیری و استقلال قانونی محروم شده بود، حال‌آنکه در وضعیت بحرانی به سر می‌برد و نیازمند مراقبت فوری پزشکی بود[9]. این نمونه افراطی نشان می‌دهد چگونه خلأهای قانونی به CBSA اجازه می‌دهد پناه‌جویان مبتلا به اختلالات روانی را برای مدتی طولانی بدون مشارکت خودشان در بازداشت نگاه دارد.

چالش‌ها و واکنش‌ها

1. نقص ساختاری سیستم بازداشت مهاجرتی

پرونده‌های فوق و موارد مشابه، چالش‌های عمیق و ساختاری در سیستم بازداشت مهاجرتی کانادا را آشکار می‌سازند. از جمله این چالش‌ها، بازداشت‌های طولانی‌مدت و نامحدود می‌باشد. برخلاف بسیاری از کشورهای پیشرفته که برای بازداشت مهاجرتی سقف زمانی قائل شده‌اند، در کانادا هیچ محدودیت قانونی برای مدت بازداشت وجود ندارد. به گفته سمیر موسکاتی از دیده‌بان حقوق بشر، کانادا یکی از معدود کشورهای شمال جهان است که افراد در جستجوی پناهندگی را برای مدت نامعلوم زندانی می‌کند. این بازداشت‌های نامعین به‌ویژه بر افراد آسیب‌پذیر، تأثیری ویرانگر دارد و حس درماندگی و بی‌پناهی را در آنان تشدید می‌کند. بسیاری از پناه‌جویان زندانی در کانادا درست در زمانی دچار اختلالات شدید روانی یا تمایلات خودکشی شده‌اند که در جستجوی امنیت و زندگی بهتر به این کشور پناه آورده بودند.

از سوی دیگر، استفاده از حبس انفرادی به‌عنوان ابزاری جهت مدیریت افراد نیز به‌عنوان یکی دیگر از نقص‌های ساختاری در این کشور محسوب می‎گردد. سلول انفرادی که به گفته کارشناسان می‌تواند نوعی شکنجه روانی محسوب شود، به طور گسترده در مورد مهاجران دارای مشکلات رفتاری یا روانی در بازداشتگاه‌های کانادا به کار گرفته شده است[10]. تحقیقات نشان داده CBSA تمایل دارد افراد مبتلا به اختلالات روانی را به‌جای مراکز مهاجرتی [که شرایط سبک‌تری دارند] به زندان‌های استانی منتقل کند تا بتواند با حبس انفرادی رفتار آنان را مدیریت کند یا مدعی فراهم‌کردن مراقبت ویژه شود. اما در عمل، مراقبت روانی در زندان‌های استانی بسیار ناکافی می‌باشد و آنچه مراقبت ویژه خوانده می‌شود اغلب چیزی جز حبس انفرادی طولانی‌مدت نیست. یک بررسی مستقل در سال ۲۰۲۰ درباره رفتار با بیماران روانی در زندان‌های انتاریو نشان داد که حبس انفرادی به شکلی تبعیض‌آمیز علیه بیماران روانی به کار می‌رود و عملاً مراقبت ویژه به اسم رمز حبس در سلول انفرادی تبدیل شده است[11]. در همین راستا، نمونه برایان استون در لاوال و عبدالرحمان حسن در انتاریو آشکارا نشان می‌دهد که مقامات، حتی در مواجهه با رفتارهای ناشی از بیماری (مانند خودزنی یا آشفتگی ذهنی)، به‌جای انتقال فرد به بخش درمانی، او را در انفرادی قرار داده‌اند که نتیجه این امر همواره تشدید بحران بوده است.

سلب استقلال قانونی و حق دفاع نیز از دیگر چالش‌های جدی است. بر اساس قوانین فعلی، هنگامی که یک بازداشتی به دلیل مشکلات عقلی یا روانی قادر به مشارکت در جلسات رسیدگی نباشد، هیأت مهاجرتی یک نماینده تعیین‌شده برای او منصوب می‌کند تا از جانب وی تصمیم‌گیری نماید. این روند که ظاهراً در راستای حمایت از حقوق افراد ناتوان طراحی شده، در عمل به سلب کامل اراده و حقوق قانونی فرد می‌انجامد؛ چنان که در مورد پراسپر نیونزیما دیدیم، او هیچ کنترلی بر سرنوشت پرونده خود نداشت، درحالی‌که بازداشتش تداوم می‌یافت. به‌صورت کلی، فقدان نظارت مؤثر بر عملکرد نمایندگان تعیین‌شده و عدم الزام آنان به کسب نظر یا رضایت شخص بازداشتی، این سیستم را مستعد سوءاستفاده و نقض حقوق افراد کرده است. لازم به ذکر است که کمیته حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد اخیراً این شیوه را محکوم کرده و خواستار تغییر آن به مدلی شد که تصمیم‌گیری با مشارکت و خواست خود فرد انجام شود.

2. نگاه تبعیض‌آمیز به رنگین‌پوستان

تبعیض نژادی و فرهنگی بعد دیگری از چالش‌های موجود می‌باشد. آمارها نشان می‌دهد بازداشت مهاجرتی به شکلی نامتناسب دامن‌گیر مهاجران رنگین‌پوست و به‌ویژه سیاه‌پوستان شده است[12]. طبق گزارش عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر، در سال ۲۰۱۹ بیشترین درصد بازداشت‌شدگان بیش از ۳ ماه، اتباع کشورهای آفریقایی بودند. همچنین مشخص شده که مهاجران سیاه‌پوست معمولاً مدت طولانی‌تری و در شرایط سخت‌تری (مانند زندان‌های استانی) نگهداری می‌شوند. عبدالرحمان حسن به‌عنوان یک مرد سیاه‌پوست مبتلا به بیماری روانی، نمونه‌ای از برخورد خشن چندگانه (تبعیض نژادی، تبعیض نسبت به بیمار روانی و برچسب مجرمیت) بود که خود مقامات کانادایی نیز پس از مرگ او به آن اذعان کردند. در همین راستا، وکیل مرکز اقدامات حقوقی سیاهان، در جریان تحقیقات مرگ حسن تصریح کرد که هویت حسن به‌عنوان یک فرد سیاه‌پوست مبتلا به بیماری روانی و سابقه پناهندگی، در نوع رفتاری که با او شد بی‌تأثیر نبود.

3. واکنش‌های داخلی

افشای این چالش‌ها و فشار افکار عمومی و نهادهای مدنی، واکنش‌هایی را از سوی دولت کانادا و مقام‌های ذی‌ربط در پی داشته است. یکی از مهم‌ترین تحولات، حرکت به‌سوی پایان‌دادن به بازداشت مهاجرتی در زندان‌های استانی است؛ جایی که بدترین شرایط و بیشترین موارد نقض حقوق در آن رخ می‌دهد. در اکتبر ۲۰۲۱، دیده‌بان حقوق بشر و عفو بین‌الملل کارزاری به نام «#به_کانادا_خوش_آمدید» به راه انداختند و از دولت‌های استانی خواستند قراردادهای خود با CBSA برای نگهداری مهاجران در زندان‌ها را لغو کنند. این پویش در نهایت موفقیت چشمگیری داشت: تا اواخر سال ۲۰۲۳ هر ۱۰ استان کانادا اعلام کردند که به همکاری خود در این زمینه پایان می‌دهند[13]. آخرین استان، نیوفاندلند و لابرادور بود که تأیید کرد دیگر اجازه نخواهد داد پناه‌جویان و مهاجران در زندان‌های محلی نگهداری شوند[14]. این روند یک پیروزی حقوق بشری مهم به شمار می‌آید که به گفته عفو بین‌الملل می‌تواند از تکرار فجایعی مانند مرگ عبدالرحمان حسن جلوگیری کند. هیأت منصفه تحقیقات مرگ حسن نیز صراحتاً توصیه کرده بود که بازداشت مهاجران در زندان‌های استانی متوقف شود. اکنون دولت فدرال موظف است با تأمین منابع، مهاجران بازداشتی را تنها در مراکز اختصاصی مهاجرتی [و آن هم به‌عنوان آخرین راه‌حل] نگهداری کند و از انتقال آنان به محیط زندان‌های کیفری پرهیز نماید.

گام دیگر، تلاش برای ایجاد سازوکار نظارت مستقل بر CBSA بوده است. سال‌ها نهادهای مدنی از جمله شورای پناهندگان کانادا خواستار نوعی نهاد نظارتی یا کمیسیون مستقل جهت بررسی شکایات از آژانس خدمات مرزی بودند. سرانجام در سال ۲۰۲۳ پارلمان کانادا لایحه‌ای موسوم به C-20 را به تصویب رساند که طبق آن «کمیسیون بازبینی و رسیدگی به شکایات عمومی» تأسیس می‌شود. این قانون که در اکتبر ۲۰۲۴ لازم‌الاجرا شد، برای نخستین‌بار مسیری رسمی برای دریافت و بررسی شکایات علیه کارکنان CBSA فراهم می‌کند و اختیارات این نهاد را برای تحقیق درباره بدرفتاری‌ها افزایش می‌دهد. ایجاد این کمیسیون بخشی از تلاش گسترده‌تر دولت کانادا برای پاسخ به نگرانی‌ها درباره فقدان پاسخگویی و وجود نژادپرستی سیستماتیک در نیروهای انتظامی از جمله CBSA می‌باشد[15]. با این که این نظارت جدید بی‌شک تمامی مشکلات را حل نخواهد کرد، اما گامی مهم در جهت شفافیت و پاسخگوکردن آژانسی است که تا پیش‌ازاین عملاً در سایه عمل می‌کرد. شایان‌ذکر است که در کنار نظارت خارجی، CBSA  خود نیز ناگزیر به اصلاحاتی در رویه‌هایش شده است. پس از خودکشی لوسیا وگا خیمنز، این آژانس اعلام کرد که آموزش‌های ویژه سلامت روان و پیشگیری از خودکشی را برای کارکنان و نگهبانان طرف قراردادش الزامی کرده است تا علائم هشداردهنده را بهتر تشخیص دهند. همچنین مقام‌های مرزی در بریتیش کلمبیا اعتراف کردند که نبود یک مرکز بازداشت مهاجرتی مستقل در این استان مشکلی جدی است و ابراز امیدواری کردند با تأمین بودجه، مرکزی مجزا شبیه تورنتو و مونترآل در ونکوور ایجاد شود تا دیگر نیازی به اعزام پناه‌جویان به زندان عمومی نباشد. این اعتراف تلویحی نشان‌دهنده پذیرش این واقعیت است که نگهداری افراد آسیب‌پذیر در کنار مجرمان خطرناک، از نظر اخلاقی و عملی غیرقابل‌قبول می‌باشد.

4. واکنش‌های بین‌المللی

در سطح بین‌المللی، انتقادها و توصیه‌های صریح‌تری پیرامون این موضوع مطرح شده است. کمیته حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد در مارس ۲۰۲۵ ارزیابی تندی از وضعیت بازداشت مهاجرتی کانادا منتشر کرد و خواهان پایان کامل بازداشت مهاجرتی این کشور شد. این کمیته تأکید کرد که کانادا باید به‌جای زندانی کردن پناه‌جویان، به‌ویژه افراد دارای معلولیت یا بیماری روانی، از بدیل‌های مبتنی بر جامعه استفاده کند؛ بدیل‌هایی که شامل تأمین مسکن، خدمات درمانی و بهداشت روان، حمایت‌های ویژه معلولیت و مشاوره حقوقی مستقل باشد[16]. چنین رویکردی منطبق بر استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر است که بازداشت مهاجرتی را صرفاً به‌عنوان آخرین گزینه و در حداقل زمان مجاز می‌داند. گروه کاری سازمان ملل متحد در زمینه بازداشت خودسرانه نیز سال‌هاست خواهان حذف تدریجی بازداشت مهاجرتی در کشورهای مختلف، از جمله کانادا، شده است. سازمان‌های مدافع حقوق بشر مانند دیده‌بان حقوق بشر و عفو بین‌الملل نیز راهکارهایی همچون توسعه برنامه‌های نظارت اجتماعی، ضمانت مالی و استفاده از دستبندهای الکترونیک به‌جای زندان را پیشنهاد کرده‌اند که می‌تواند هم حضور فرد را تضمین کند و هم از آسیب‌های بازداشت غیرضروری بکاهد. به‌علاوه، همان‌طور که اشاره شد، سازمان ملل متحد قاطعانه خواستار اصلاح نظام نماینده تعیین‌شده و جایگزینی آن با سازوکار تصمیم‌گیری حمایتی شده است تا استقلال و اراده افراد دارای اختلالات ذهنی نیز در فرایندهای قضایی محترم شمرده شود.

جمع‌بندی

بازداشت پناه‌جویان دارای اختلالات روانی در کانادا به نقطه تقابل ارزش‌های اعلامی این کشور با واقعیت‌های عملی آن تبدیل شده است. از یک سو، کانادا خود را مدافع حقوق پناهندگان و مهاجران معرفی می‌کند، اما از سوی دیگر ده‌ها نفر از این پناه‌جویان در بازداشتگاه‌هایی نگهداری می‌شوند که شرایط آن نقض آشکار کرامت انسانی و حقوق بنیادینشان محسوب می‌شود. نمونه‌های مستندی چون خودکشی لوسیا وگا خیمنز در سایه بی‌توجهی مأموران، مرگ دلخراش عبدالرحمان حسن پس از تحمل سال‌ها حبس انفرادی و ده‌ها مورد دیگر نشان می‌دهد که سیستم فعلی نه‌تنها در شناسایی و حفاظت از افراد آسیب‌پذیر عاجز است، بلکه خود عاملی تشدیدکننده آسیب‌های روانی و جسمی بوده است. بااین‌حال، افزایش شفافیت و فشار افکار عمومی در سال‌های اخیر روزنه‌های امیدی برای اصلاح گشوده است. توصیه‌های صریح نهادهای بین‌المللی، تلاش‌های جامعه مدنی کانادا و حتی اظهارات برخی مقامات، از جمله وزیر ایالتی امنیت عمومی آلبرتا که بیان داشت: «افرادی که برای شروعی دوباره به کانادا می‌آیند شایسته استقبال بهتری هستند تا این‌که هنگام تکمیل کارهای اداری در سلول زندان نگهداری شوند»، همگی بیانگر ضرورت بازنگری اساسی در رویکرد کانادا به مقوله بازداشت مهاجرتی است.

گام‌های مثبتی همچون پایان‌دادن به همکاری با زندان‌های استانی، ایجاد سازوکار نظارتی مستقل و آموزش نیروها هرچند مهم‌اند، اما کافی به نظر نمی‌رسند. بسیاری از کارشناسان و سازمان‌ها خواهان اقدامات گسترده‌تری هستند؛ از جمله

• تعیین سقف زمانی قانونی برای بازداشت مهاجرتی؛
• تضمین دسترسی فوری بازداشت‌شدگان بیمار به خدمات درمانی و روان‌پزشکی؛
• منع کامل به‌کارگیری سلول انفرادی برای مهاجران؛
• به‌کارگیری جایگزین‌های غیرحفاظتی به‌جای زندان.

به‌صورت کلی، گزارش‌های اخیر زنگ خطری برای دولت کاناداست تا ارزش‌های اعلام‌شده خود همچون عدالت، برابری و انسان‌دوستی را در عمل نیز اجرا کند و اطمینان یابد که هیچ پناه‌جویی صرفاً به‌خاطر وضعیت روانی‌اش در زندان نخواهد بود.

منابع

[1] Paterson, J. (2014, October 6). Distressed, afraid, and alone: a tragic story slowly unfolds at the Lucía Vega Jiménez inquest. The Georgia Straight. From: https://www.straight.com/news/743596/distressed-afraid-and-alone-tragic-story-slowly-unfolds-lucia-vega-jimenez-inquest

[2] CityNews Vancouver. (2014, October 1). CBSA officer tells inquest more changes needed to prevent in-custody suicides. CityNews Vancouver. From: https://vancouver.citynews.ca/2014/10/01/cbsa-officer-tells-inquest-more-changes-needed-to-prevent-in-custody-suicides/

[3] Burgmann, T. (2014, September 29). Woman who killed herself in CBSA custody feared torture in Mexico: inquest. CityNews Kitchener. From: https://kitchener.citynews.ca/2014/09/29/woman-who-died-in-cbsa-custody-had-been-kicked-out-of-canada-before-inquest/

[4] Keung, N. (2023, February 9). Mindset of those present when immigration detainee died is key, inquest hears. Hiiraan Online. From: https://www.hiiraan.com/news4/2023/Feb/189866/mindset_of_those_present_when_immigration_detainee_died_is_key_inquest_hears.aspx

[5] Canadian Council for Refugees. (2023, February 10). BLAC, RLO, and the CCR pleased with the jury recommendations from the Abdurahman Hassan inquest. CCR.  From: https://ccrweb.ca/en/media/jury-recommendations-abdurahman-hassan-inquest

[6] Muscati, Samer. (2023, March 6). Inquest Highlights Abuses in Canada’s Immigration Detention. Human Rights Watch. From: https://www.hrw.org/news/2023/03/06/inquest-highlights-abuses-canadas-immigration-detention

[7] Cain, P. (2015, June 19). Detainee who died last week had diabetes, asthma, severe mental illness. Global News. From: https://globalnews.ca/news/2064697/detainee-who-died-last-week-had-diabetes-asthma-severe-mental-illness/

[8] Muscati, Samer. (2023, January 27). Deaths Underscore Inhumanity of Canada’s Immigration Detention. Human Rights Watch. From:  https://www.hrw.org/news/2023/01/27/deaths-underscore-inhumanity-canadas-immigration-detention

[9] Human Rights Watch. (2024, December 3). “It felt like everything in life stopped”: Legal capacity and rights violations against people with disabilities in Canada’s Immigration Detention System. Human Rights Watch. From: https://www.hrw.org/report/2024/12/03/it-felt-everything-life-stopped/legal-capacity-rights-violations-against-people

[10] Prison Insider. (2021, June 23). Canada: abuse, discrimination in immigration detention. Prison Insider. From: https://www.prison-insider.com/en/articles/canada-abus-et-discrimination-a-l-encontre-de-personnes-detenues-pour-des-raisons-liees-a-l-immigration

[11] Human Rights Watch. (2021, June 17). “I didn’t feel human there”: Immigration detention in Canada and its impact on mental health.  Human Rights Watch. From: https://www.hrw.org/report/2021/06/17/i-didnt-feel-human-there/immigration-detention-canada-and-its-impact-mental

[12] Owusu-Bempah, A., Jung, M., Sbaï, F., Wilton, A. S., & Kouyoumdjian, F. (2021). Race and Incarceration: The Representation and Characteristics of Black People in Provincial Correctional Facilities in Ontario, Canada. Race and Justice, 13(4), 530-542. https://doi.org/10.1177/21533687211006461

[13] Amnesty International Canada. (2024, April 22). #WelcomeToCanada: Act now to stop the federal government from using prisons for immigration detention. Amnesty International Canada. From: https://amnesty.ca/activism-guide/welcometocanada-act-now-to-stop-the-federal-government-from-using-prisons-for-immigration-detention/

[14] National Newcomer Navigation Network. (2024, April 22). Human Rights Watch calls on all 10 provinces to end immigration detention in jails. Newcomer Navigation. From: https://www.newcomernavigation.ca/en/news/human-rights-watch-canada-all-10-provinces-to-end-immigration-detention-in-jails.aspx

[15] Senate-Gro. (2024, October 31). Oversight of CBSA and RCMP. Senate-Gro. From:  https://senate-gro.ca/news/oversight-cbsa-rcmp/

[16] Muscati, S. (2025, March 27). UN Committee Criticizes Canada’s Immigration Detention Practices. Human Rights Watch. From: https://www.hrw.org/news/2025/03/27/un-committee-criticizes-canadas-immigration-detention-practices